Orman Tapuları & Ek Madde 22

Ormanlık Alanda Kalan Tapular İçin Yeni Düzenleme: Ek Madde 22 Nedir, Kimleri Kapsar?

Orman kadastrosu sırasında Devlet ormanı sınırları içinde bırakılan ancak kişi adına tapulu olan taşınmazlar, Türkiye'de yıllardır süregelen bir hukuki sorun alanıdır. 7584 sayılı Kanun'un 14. maddesiyle 6831 sayılı Orman Kanunu'na eklenen Ek Madde 22, bu sorunlara yönelik yeni bir çözüm mekanizması getirmiştir. Bu yazıda düzenlemenin ne anlama geldiğini, kimleri kapsadığını ve başvuru sürecinin nasıl işlediğini, kullanıcıların en sık merak ettiği sorular üzerinden ele alıyoruz.

Ek Madde 22 Nedir?

Ek Madde 22, kesinleşmiş orman kadastrosuna göre kısmen veya tamamen Devlet ormanı olarak sınırlandırılan, ancak tapu, kadastro veya imar mevzuatına göre oluşturulup gerçek ya da tüzel kişiler adına tescilli taşınmazların durumunu yeniden düzenler. Amaç, geçerli bir tapu kaydına dayanan ve Hazine adına kayıtlı olmayan taşınmazlarda mevcut mülkiyetin korunmasını; tapusu daha önce iptal edilerek Hazine adına geçmiş taşınmazlarda ise belirli koşullarla eski malike iadesini sağlamaktır.

Kısaca: Orman kadastrosuna göre orman sayılan ancak kişi adına tapulu bir taşınmaz söz konusuysa, bu madde kapsamında tapunun bedelsiz korunması veya iadesi gündeme gelebilir.

Tapumda Orman Şerhi Var, Ek Madde 22 İle Bu Şerh Kalkar Mı?

Hazine adına kayıtlı olmayan, tapu-kadastro veya imar mevzuatına göre oluşturulmuş ve hâlen kişi adına tescilli taşınmazların malikleri idareye başvurabilir. Orman Genel Müdürlüğü başvuruyu uygun bulursa, mevcut tapu bedel alınmaksızın geçerli sayılır ve tapu kütüğündeki orman şerhi terkin edilir.

Kadastro tespiti hâlen dava konusu olan taşınmazlarda ise davanın tarafı olan kişiler idareye başvurabilir; ayrıca Orman Genel Müdürlüğü, kendiliğinden yapacağı inceleme sonucunda tapu kaydının doğru olduğunu tespit ederse, başvuru şartı aranmaksızın tapu geçerli kabul edilebilir.

Tapum Mahkeme Kararıyla İptal Edildi, Hazine Adına Tescil Edildi; Geri Alabilir Miyim?

Tapusu iptal edilerek kesinleşmiş taşınmazlar için iki ayrı durum söz konusudur:

• İnfaz Edilmemiş Kararlar Tapu iptaline karar verilmiş ancak henüz uygulanmamışsa; bedel ödenmemişse ya da ödenen bedel Hazineye iade edilirse, taşınmaz madde kapsamında değerlendirilir.
• İnfaz Edilmiş veya Rızaen Terk Edilmiş Kararlar Taşınmaz zaten Hazine adına tescil edilmişse, önceki malik veya kanuni halefleri kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren iki yıl içinde başvurup daha önce almış oldukları bedeli Hazineye geri öderlerse taşınmaz kendilerine iade edilebilir.

Tapumu Geri Almak İçin Ne Kadar Ödemem Gerekir?

Ek Madde 22'nin en belirleyici yönlerinden biri, mevcut ve geçerli tapuların bedel alınmaksızın korunmasıdır; adına tapulu malikin taşınmazını yeniden satın alması gerekmez.

Buna karşılık, tapusu daha önce iptal edilip Hazine adına geçmiş taşınmazların iadesinde farklı bir denge gözetilir: Daha önce bedel ödenmişse bu tutarın Hazineye geri ödenmesi gerekir ve geri ödenecek tutar taşınmazın güncel rayiç bedelinden az olamaz. Rayiç bedeller, 6292 sayılı Kanun kapsamında Millî Emlak Genel Müdürlüğünce hesaplanır.

Ek Madde 22 ile 2/B Arazileri Aynı Şey Mi?

Hayır, bu iki kavram sıkça karıştırılsa da birbirinin tam tersi durumları ifade eder:

• 2/B Arazileri Orman niteliğini fiilen kaybetmiş, orman sınırı dışına çıkarılarak Hazine adına tescil edilmiş ve genellikle tapusuz zilyetlerce kullanılan yerlerdir. Burada amaç, zilyedin rayiç bedel ödeyerek mülk edinmesidir.
• Ek Madde 22 Düzenlemesi Kişi adına zaten tapulu olan ya da tapusu iptal edilmiş taşınmazlarda mevcut mülkiyetin bedelsiz korunması veya iadesi ile ilgilidir.

2/B'de amaç mülk edinmek, Ek Madde 22'de ise mevcut mülkiyeti korumak veya geri kazanmaktır.

Hangi Taşınmazlar Ek Madde 22 Kapsamı Dışındadır?

Düzenleme her orman vasıflı taşınmaza uygulanmaz. Aşağıdaki hâller açıkça kapsam dışı bırakılmıştır:

Devam Eden Bir Tapu İptali Davam Varsa Ne Olur?

Ek Madde 22 kapsamındaki işlemler sonuçlanıncaya kadar, orman idaresi veya Hazine tarafından yeni dava açılmaz; devam eden davalarda ise madde kapsamındaki işlemler bekletici mesele sayılır. Bu süreçte taşınmazın aynına ilişkin dava açma sürelerinin işlemesi durur.

Taraflarca vazgeçilen tapu iptali davaları, orman şerhinin kaldırılmasına ilişkin davalar ve tazminat davaları dâhil olmak üzere derdest davaların konusuz kaldığına karar verilir; bu durumda yargılama giderleri taraflar üzerinde bırakılır ve vekâlet ücretine hükmedilmez. İade işleminin gerçekleşmesi hâlinde idarelerden tazminat veya ecrimisil talep edilemez.

Başvuru ve Uyuşmazlıklarda Görevli Merci Neresidir?

Başvurular Orman Genel Müdürlüğü'ne yapılır ve sürece ilişkin giderler tapu maliklerince idarenin hesaplarına hizmet gideri olarak yatırılır. Uygulamadan doğan uyuşmazlıklarda görevli mahkeme, taşınmazın bulunduğu yer asliye hukuk mahkemesidir.

Başvuru Öncesi Dikkat Edilmesi Gerekenler

• Kapsam Kontrolü Taşınmazın zeytinlik, mera veya turizm bölgesi gibi istisna kapsamına girip girmediği net biçimde tespit edilmelidir.
• Süre Takibi Hazine adına tescilli taşınmazlarda iki yıllık başvuru süresi hak düşürücüdür; bu süre geçtikten sonra iade imkânı kural olarak ortadan kalkar.
• Bedel Hesabı Hazineye geri ödenecek tutar güncel rayiç bedelden az olamaz; bu husus ödeme planlaması açısından önemlidir.
• Devam Eden Davalar Derdest bir tapu iptali davasında bekletici mesele talebinin zamanında ileri sürülmesi, sürecin doğru işlemesi bakımından belirleyicidir.

Taşınmazın orman kadastrosu, tapu kütüğü kayıtları ve varsa dava dosyasının bir bütün olarak incelenmesi, başvuru öncesinde hak kaybı riskini azaltan en önemli adımdır.

Balıkesir'de Orman Tapu Uyuşmazlıkları Açısından Durum

Balıkesir; Edremit Körfezi'nden Kazdağları'na, Ayvalık kıyılarından Sındırgı ve Dursunbey'in orman köylerine kadar geniş bir orman-tarım-kıyı mozaiğine sahiptir. Bu coğrafi yapı, ilde orman kadastrosu ile tapu kayıtları arasında uzun yıllardır süregelen uyuşmazlıkların da temel nedenidir. Özellikle zeytinlik arazilerin yoğun olduğu Edremit, Burhaniye, Ayvalık ve Havran gibi ilçelerde, orman sınırlandırması nedeniyle tapularında şerh bulunan ya da tapusu iptal edilen çok sayıda taşınmaz maliki bulunmaktadır.

Balıkesir'de Ek Madde 22 kapsamına girebilecek uyuşmazlıklara sıklıkla şu bölgelerde rastlanmaktadır:

• Edremit Körfezi ve Ayvalık Çevresi Zeytinlik nitelikli araziler ile orman sınırlandırması arasındaki kesişim alanları.
• Kazdağları Eteklerindeki Köyler (Edremit, Havran, Altınoluk) Kadim tapulu araziler ile orman kadastrosu sınırlarının çakıştığı bölgeler.
• Sındırgı, Dursunbey ve İvrindi Kırsal İlçeleri Uzun yıllardır tapulu olarak kullanılan ancak orman kadastrosu sırasında sınırlandırılan taşınmazlar.

Balıkesir'in zeytincilikle iç içe geçmiş coğrafyası nedeniyle, kapsam dışı istisnalar arasında yer alan 3573 sayılı Kanun kapsamındaki zeytinlik arazi istisnası, ilde başvuru öncesi özellikle dikkatle değerlendirilmesi gereken bir noktadır. Bu bölgelerde taşınmazı bulunan ve tapusunda orman şerhi olan ya da geçmişte açılan bir dava sonucunda tapusu iptal edilen kişiler, kendi taşınmazlarının somut durumuna göre Ek Madde 22 kapsamında değerlendirme yaptırıp yaptıramayacaklarını incelemelidir. Balıkesir'de bulunan taşınmazlar bakımından görevli mahkeme, taşınmazın kayıtlı olduğu ilçeye göre değişen asliye hukuk mahkemesidir.

Bu makale genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır, hukuki danışmanlık yerine geçmez ve herhangi bir avukatlık hizmetinin reklamı niteliğinde değildir. Taşınmazınıza ilişkin somut durumun değerlendirilmesi için bir avukata danışmanız önerilir.